Инсулинската резистенција, позната и како намалена чувствителност на инсулин, е сложена состојба при која клетките не реагираат соодветно на инсулинот – хормон на панкреасот што го регулира нивото на гликоза (шеќер) во крвта.
Поради различни причини, клетките на мускулите, масното ткиво и црниот дроб може несоодветно да реагираат на инсулинот, што значи дека не можат ефикасно да ја преземаат гликозата од крвта или да ја складираат. Како резултат на тоа, панкреасот произведува повеќе инсулин во обид да го совлада порастот на нивото на гликоза во крвта; оваа состојба се нарекува хиперинсулинемија.
Сè додека панкреасот може да произведе доволно инсулин за да го надомести слабиот одговор на клетките, нивото на шеќер во крвта останува во здрави граници. Ако клетките станат прекумерно резистентни на инсулин, нивото на гликоза во крвта се зголемува – што доведува до хипергликемија – а тоа со текот на времето напредува кон преддијабетес и дијабетес тип 2.
Инсулинската резистенција е поврзана со неколку други состојби, вклучувајќи ги:
Дебелина
Кардиоваскуларни болести
Безалкохолна болест на замастен црн дроб
Метаболички синдром
Синдром на полицистични јајници (PCOS)
Симптоми на инсулинска резистенција
Модерниот начин на живот, нездравата исхрана и ниското ниво на физичка активност значително придонесуваат за зголемување на бројот на луѓе со инсулинска резистенција. Зголеменото ниво на инсулин може да доведе до зголемување на телесната тежина, што пак ја влошува инсулинската резистенција. Хиперинсулинемијата е исто така поврзана со повисоки нивоа на триглицериди, атеросклероза и висок крвен притисок. Некои од симптомите на оваа состојба вклучуваат: дебелина (особено во пределот на стомакот), поспаност и замор, постојана желба за слатки (особено по оброците), недостаток на енергија, заборавеност, ненадеен пад на шеќерот во крвта и – кај жените – неправилен менструален циклус, акни и прекумерен раст на влакна на телото.
Инсулинска резистенција: дијагноза и третман
Дијагнозата бара неколку анализи и тестови:
Ниво на хемоглобин A1c
OGTT (Орален тест за толеранција на гликоза)
Липиден профил (вкупен холестерол, LDL и HDL холестерол, триглицериди)
Целта на третманот е да се зголеми чувствителноста на клеточните рецептори на инсулин. Ова првенствено бара промени во начинот на живот – како што се квалитетен сон, редовна физичка активност и соодветна исхрана – иако лекарот може да препише и соодветни лекови врз основа на резултатите од тестовите. Клучно е да се имаат редовни оброци, да се зголеми внесот на храна богата со влакна и протеини и да се избегнува рафиниран шеќер.